نکات مهم در نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها | 3 نکته مهم

در فرآیند نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌های KBK و EMS باید ایمنی و پایداری رعایت شود؛ زیرا این سیستم‌ها باید علاوه بر تحمل وزن خود، توانایی تحمل تجهیزات بسیار سنگینی را که از روی آن‌ها حرکت می‌کنند نیز داشته باشند.

وجود کوچکترین خطایی در ساخت و نصب استراکچرال صنعتی، منجر به فروپاشی کل سازه و به خطر افتادن نیروی انسانی می‌شود. در آذرتسکا به بررسی نکات کلیدی مهم و چک لیست کاربردی برای نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها می‌پردازیم تا از بروز چنین خطاهایی جلوگیری کنیم.

مقدمه‌ای بر استراکچرال صنعتی و کاربرد ریل‌ها

پیش از اینکه به سراغ موضوع نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها برویم، باید با این دو مفهوم کمی بیشتر آشنا شویم. پاسخ به اینکه چرا نصب استراکچرال صنعتی اهمیت دارد، به ما دید بهتری درباره ضرورت نگهداری از آن می‌دهد. اول به سراغ تعریف استراکچر و کاربرد آن می‌رویم و سپس نقش ریل‌ها را در سیستم‌های حرکتی بررسی خواهیم کرد.

استراکچر صنعتی چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

به شبکه‌ای از آیتم‌ها و المان‌ها که می‌توانند وزن یک ساختمان را تحمل کرده و مقاومت آن در برابر نیروهای خارجی را افزایش دهند، استراکچر گفته می‌شود. ستون فقرات هر ساختمان و بنا، سازه‌ای است که پشتیبانی لازم برای تحمل بارها و فشارهای مختلف را فراهم می‌کند. در طراحی سازه صنعتی، یک سیستم پشتیبانی خوب می‌تواند دوام، ایمنی و مقاومت بالایی ایجاد کند.

استراکچر صنعتی (Industrial Structural Systems) در فضاهای صنعتی طراحی و نصب می‌شوند تا سازه‌ها ایمنی کافی داشته باشند. ساخت و نصب استراکچرال صنعتی تضمین می‌کند که سازه به صورت پایدار باقی بماند. البته استراکچرها بسته به صنعتی که در آن قرار است مورد استفاده قرار بگیرند؛ می‌توانند استراکچر فلزی، براکت یا هر ساختار دیگری داشته باشند.

نقش ریل‌ها در سیستم‌های حرکتی صنعتی

ریل‌های صنعتی (Industrial Rails) یک تجهیز مکمل در کنار استراکچر بوده و برای جابه‌جایی تجهیزات سنگین مورد استفاده قرار می‌گیرد. با توجه به اینکه استراکچر و ریل در کدام صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرند و چه تجهیزاتی را جابه‌جا می‌کنند، می‌توان از ریل‌های سنگین یا سبک استفاده کرد. یکی از پیشرفته‌ترین و کاربردی‌ترین انواع ریل‌ها، ریل‌های EMS و KBK هستند.

ریل‌های EMS و KBK اغلب برای خطوطی که در آن‌ها تجهیزات سنگین جابجا می‌شود، مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ به این دلیل که نصب و نگهداری آن‌ها نسبتا ساده بوده و خطا را کاهش می‌دهد.

اصول مهم در نصب استراکچرال صنعتی و ریل‌ها

نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها باید کاملا مطابق با اصول ایمنی صورت بگیرد. رعایت استانداردهایی مانند ISO و DIN طول عمر و کیفیت استراکچر و ریل‌ها را تضمین می‌کند. همچنین، وجود هماهنگی بین تیم طراح و تیم اجرایی در گروه‌های عمرانی بزرگ نیز ضرورتی حیاتی دارد. در ادامه به بررسی اصول مهم در نصب استراکچرال صنعتی و ریل‌ها پرداخته‌ایم:

1.انتخاب محل مناسب برای نصب

علاوه بر بازرسی دوره‌ای ریل، انتخاب محلی که قرار است ریل‌ها و استراکچرها نصب شوند هم اهمیت زیادی دارد. محل نصب باید ایمن باشد و باعث کاهش عمر مفید سازه نشود؛ یعنی  فاز تحقیقاتی باید جدی گرفته شود. اگر محل نصب استراکچرال صنعتی نامناسب باشد، هزینه‌های نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها در آینده به شدت افزایش پیدا خواهند کرد.

البته در مواردی به دلیل محدودیت فضا، ممکن است نتوان موقعیت ایدئال برای نصب را پیدا کرد. در چنین مواقعی با بررسی موارد مختلف، مناسب‌ترین محل باید انتخاب شده و سپس تجهیزاتی مانند پایه‌های جذب کننده لرزش یا سیستم‌های معلق به آن اضافه شوند.

2.انتخاب متریال و استانداردهای سازه‌ای

اگر در ساخت استراکچرال صنعتی و ریلهای KBK و EMS از مواد اولیه مناسب استفاده نشود، تحت فشارهای سنگین کل سازه فرو می‌ریزد.

به همین دلیل استانداردهایی برای تعیین مقاومت و طول عمر استراکچرها و ریل‌ها وجود دارد. همچنین، از فولاد‌های استاندارد با پوشش ضدخوردگی و جوشکاری با رعایت استانداردهای مشخص، استفاده می‌شود.

3.جنس سطوح مختلف

سومین عامل مهم در نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها، سطحی است که کل ساختار روی آن بنا می‌شود. سطح نامناسب ریل‌ها را از حالت تراز خارج کرده، لرزش و ارتعاش اضافی تولید می‌کند. همه این موارد در کنار هم بهره‌وری را به صفر می‌رسانند. جنس‌های مختلف سطوح هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند:

• سطح بتنی: اگر قرار است از ریل‌های سنگین استفاده شود؛ باید به سراغ سطح بتنی بروید تا مقاومت کافی داشته و سطحی تراز باشد.
• سطح فلزی: سطح فلزی باید دارای پوشش ضدزنگ و طراحی مقاوم باشد. در این صورت گزینه مناسبی برای سیستم‌های سبک خواهد بود.
• سطح ترکیبی: در فضاهای صنعتی که نیاز به ظرفیت جابجایی بالا وجود دارد، استفاده از سطح ترکیبی که شامل بتنی و فلزی بوده انتخاب مناسبی محسوب می‌شود.
• سطح ضد ارتعاش: در کارگاه‌ها و محیط‌های حساس مانند داروسازی استفاده از سطوح ضد ارتعاش، کیفیت محصول نهایی را به وضوح افزایش می‌دهد.

نکات مهم برای پیشگیری در نگهداری ریل‌ها و استراکچر صنعتی

نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها به اندازه نصب آن اهمیت دارد. هرچه فرآیند نگهداری دقیق‌تر و بهتر صورت بگیرد، نه تنها هزینه‌های تعمیرات کاهش پیدا کرده بلکه خطوط تولید هم متوقف نمی‌شوند. در کل برای پیشگیری از خرابی ریل‌ها و استراکچر صنعتی سه گام مهم باید برداشته شود:

1. بازدید و بررسی دوره‌ای
2. روانکاری ریل‌ها
3. تعویض قطعات فرسوده

که با هم به بررسی هریک از این موارد می‌پردازیم.

1. بازدید و بررسی دوره‌ای

ساخت و نصب استراکچرال صنعتی تنها مرحله مهم نیست و باید کل سازه به صورت دوره‌ای بررسی و بازدید شود. بسیاری از مشکلات و خرابی‌ها در مراحل اولیه نشانه‌هایی برای شناسایی دارند که با بازدید دوره‌ای کاملا قابل تشخیص هستند. معمولا روش‌های صحیح برای بررسی دوره‌ای به شکل زیر هستند:

• تست اولتراسونیک (UT): در این روش با استفاده از امواج فراصوت، عیوب داخلی مانند ترک‌ها یا خلأهای داخل سازه شناسایی می‌شود.
• تست ذرات مغناطیسی (MT): این تست برای شناسایی ترک‌ها و ناپیوستگی‌های سطحی و زیرسطحی در قطعات فرو‌مغناطیسی استفاده می‌شود.
• تعیین فواصل ماهانه و فصلی: بازرسی‌های منظم در بازه‌های ماهانه یا فصلی، از بروز آسیب‌های بزرگ و توقف‌های ناگهانی جلوگیری می‌کند.

2.روانکاری و تمیزکاری ریل‌ها

بعد از بازرسی دوره‌ای، نوبت به روانکاری و تمیزکاری ریل‌ها می‌رسد؛ این کار از ایجاد ساییدگی و خرابی جلوگیری می‌کند. روانکاری ریل صنعتی یا هر دو قطعه فلزی که در تماس با هم هستند، عملکرد آن را بهبود می‌بخشد. ریل‌های صنعتی باید با مواد شوینده غیراسیدی تمیز شده و طبق استاندارد، به طور منظم روانکاری شوند. اگر محیط مرطوب یا غبارآلود باشد؛ باید روانکاری و تمیزکاری در دفعات بیشتری انجام شود. همچنین در محیط‌هایی که مواد خوراکی یا دارویی تولید می‌شوند از روان کننده‌های خوراکی استفاده شده که دارای Food Grade هستند.

3.تعویض قطعات فرسوده و تنظیمات آن‌ها

از دیگر اصول و نکات مهم در نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها این است که قطعات فرسوده و خراب به سرعت تعویض شوند. انجمن بازرسی دوره‌ای ریل مشخص می‌کند که کدام پیچ اتصال خراب بوده و عملکرد نامناسب دارد. با تنظیم دقیق و تعویض به‌موقع این قطعات می‌توان عملکرد آن را بهینه کرد.

بررسی استانداردها در نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها

در ادامه به بررسی استانداردهایی که در فرآیند نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها باید رعایت شود، می‌پردازیم: 

استانداردهای بین‌المللی (ISO، DIN، ANSI)

معمول‌ترین استانداردهایی که در زمینه ساخت استراکچرال صنعتی و ریلهای KBK و EMS اهمیت دارد، ISO از سیستم استاندارد آلمان،  DIN از سازمان بین‌المللی استانداردها و ANSI از سیستم استاندارد آمریکا هستند. به خصوص در پروژه‌های صنعت نفت که حساسیت بسیار بالاتری دارند، رعایت استانداردهای زیر ضروری است:

• ISO 14122: الزامات ایمنی هنگام دسترسی به سازه‌های صنعتی
• ISO 9001: سیستم مدیریت کیفیت برای کنترل فرآیندهای تولید و نصب
• DIN 15018: طراحی و محاسبه استراکچرهای فولادی برای جرثقیل‌ها
• DIN 536: ابعاد و مشخصات ریل‌های فولادی
• ANSI B30: استانداردهای ایمنی برای سیستم‌های بالابر و ریل‌ها
• ANSI MH27.1: استاندارد طراحی و نصب سیستم‌های ریلی

استانداردهای کار در محیط صنعتی یا ارتفاع

استاندارد مهم بعدی در نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها؛ رعایت ایمنی در ارتفاعات است. یکی از خطرناک‌ترین فعالیت‌های صنعتی، نصب این موارد در ارتفاعات بالا است. با رعایت پروتکل‌های ایمنی که در ادامه آورده‌ایم، می‌توان از حوادث مختلف جانی و مالی جلوگیری کرد:

• استفاده از PPE: تجهیزات فردی مانند کلاه ایمنی، دستکش و کفش مقاوم
• رعایت دستورالعمل‌های OSHA در محیط‌های مرتفع
• ایجاد نقاط انکر برای اتصال تجهیزات
• آموزش دقیق و اصولی پرسنل
• اطمینان از خاموش بودن تجهیزات هنگام کار

 اشتباهات رایج در نصب استراکچر و ریل‌ها

انجام اشتباه در روند نصب استراکچر و ریل‌ها پیامدهای بسیار سنگینی دارد. در بعضی مواقع، پیامد آن فقط عدم کارکرد صحیح یک بخش بوده اما در برخی موارد این مسئله منجر به حوادثی مانند از دست دادن جان نیروی انسانی تمام می‌شود. برخی از اشتباهات رایج در نصب ریل و استراکچرال صنعتی عبارتند از:

نصب سازه بدون تراز کردن دقیق

یکی از اشتباهات رایج در نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها، نصب سازه بدون تراز کردن است. تراز بودن باعث می‌شود سیستم بدون لرزش به کار خود ادامه دهد و عدم تراز ریل‌ها را ساییده و چرخ‌دنده‌ها را خراب می‌کند. برای اطمینان از تراز بودن سیستم باید از ابزارهایی مانند تراز دیجیتال استفاده شود. همچنین بعد از نصب به صورت دوره‌ای تست‌های آزمایشی انجام شود.

استفاده از پیچ و فیکسچر نامناسب

احتمالا باید بدانید که کل سیستم استراکچر به صورت یکپارچه نبوده و بخش‌های مختلف آن به هم پیچ می‌شوند. اگر این پیچ‌ها نادرست انتخاب شده باشند، اتصالات به مرور زمان شل شده و شکل سازه تغییر پیدا می‌کند. در مواردی حتی ممکن است کل سازه دچار فروپاشی شود. پس علاوه بر توجه به روانکاری ریل صنعتی برای بهبود عملکرد، باید از پیچ‌ها و فیکسچرهای مناسب و مطابق با استانداردها برای نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها استفاده کرد.

بی توجهی به ارتعاش

ارتعاشات اگر به شکل کنترل‌نشده وجود داشته باشند، اتصالات را شل کرده و باعث ترک خوردن جوش‌ها می‌شوند. به عبارتی می‌توانند در مدت زمان کوتاهی کل سازه را با خاک یکسان کنند. یکی از اشتباهات رایج در نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها، نادیده گرفتن نیاز به استفاده از ضربه‌گیرها و پدهای کاهش ارتعاش است. این تجهیزات نقش مهمی در محافظت از سازه در برابر آسیب‌های ناشی از ارتعاش دارند.

جدول چک‌لیست نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها

در جدول زیر چک لیستی از نگهداری دوره‌ای استراکچرال صنعتی و ریل‌ها را مشاهده می‌کنید. با رعایت این چک لیست می‌توانید از عملکرد صحیح و سلامات تجهیزات خود مطمئن شوید.

نتیجه‌گیری

در این مقاله، درباره نکات مهم نصب و نگهداری استراکچرال صنعتی و ریل‌ها KBK و EMS صحبت کردیم و گفتیم که اگر در مسیر نصب یا نگهداری، اصول ایمنی و استاندارد رعایت نشود، خسارت‌های زیادی وارد خواهد شد. علاوه بر نصب و نگهداری، طراحی نیز موضوع مهمی بوده که سنگ‌بنای یک سازه مستحکم است.

اگر به دنبال مجموعه‌ای هستید که طراحی را از صفر تا صد به صورت اصولی و منطبق بر استانداردها انجام دهد، آذرتسکا در این مسیر می‌تواند همرا شما باشد. برای طراحی و محاسبه انواع ریل‌های KBK و EMS به همراه استراکچرال با آذرتسکا در ارتباط باشید.

سوالات متداول

برای تراز کردن کف کارخانه همزمان با نصب استراکچر بهترین راهکار چیست؟

در این موقعیت بهترین کاری که می‌توانید انجام دهید این است که از پلیت‌های تنظیم ارتفاع استفاده کنید تا در نقاط بحرانی مشکل برطرف شود. همچنین استفاده از ریل‌های معلق هم گزینه مناسبی خواهد بود.

آیا می‌توانیم از یک نوع روان‌کننده برای همه ریل‌ها استفاده کنیم؟

انتخاب نوع روان کننده بسته به نوع ریل،‌ سرعت حرکت و شرایط محیطی تغییر می‌کند. در بعضی از موارد باید از گریس ضدآب و در مواقع دیگر از روان کننده‌های Food Grade استفاده کرد.

مهم‌ترین دلیل خرابی استراکچرال صنعتی در سال‌های اول بهره‌برداری چیست؟

طراحی غیراصولی و نصب اشتباه از مهم‌ترین دلایلی است که در همان سال‌های ابتدایی باعث خرابی می‌شود. پس مهم است که طراحی را به یک گروه حرفه‌ای بسپارید.

آیا تفاوتی در نگهداری ریل‌های KBK‌ و EMS در مقایسه با ریل‌های سنگین وجود دارد؟

از آن‌جایی که ریل‌های KBK و EMS سبک‌تر هستند، فرآیند تعویض قطعات در آن‌ها ساده‌تر بوده و کمتر نیاز به روان‌کاری است. این در حالی بوده که ریل‌های سنگین نیاز به بازرسی و روانکاری بیشتری دارند.

آیا با مشاهده خوردگی جزئی در ریل‌ها باید به سرعت آن‌ها را عوض کرد؟

خوردگی‌های سطحی را با پوشش محافظ و تمیزکاری می‌توان برطرف کرد و نیازی به تعویض نیست.